risico’s

De voordelen van veel medische procedures brengen ook mogelijke bijwerkingen en bepaalde risico’s met zich mee. Hetzelfde geldt voor in-vitrofertilisatie (IVF).

Omdat het IVF-proces diverse stappen telt, kunnen patiënten op verschillende momenten verschillende bijwerkingen ervaren.

1. De medicijnen die gebruikt worden bij een IVF behandeling kunnen bijwerkingen veroorzaken, zoals een wisselvallig humeur en hoofdpijnen. Naast bijwerkingen zijn er ook risico’s verbonden aan het gebruik van deze medicijnen.
   
   Doordat u medicijnen gaat gebruiken die de eierstokken moeten stimuleren om meerdere eitjes te laten groeien, kan het ook voorkomen dat de eierstokken te heftig reageren. Dit kan worden beoordeeld door middel van echocontroles waarbij dan ofwel teveel blaasjes worden gezien ofwel de eierstokken fors in omvang zijn toegenomen. Het is mogelijk dat in de periode na de punctie de eierstokken nog sterker opzetten en vocht gaan afscheiden in de buikholte. Dit noemen we overstimulatie.
   
   Er komt vrij vocht in de buikholte wat kan leiden tot klachten van opgezette buik, buikpijn, misselijkheid, braken, sterke gewichtstoename (>1kg/dag) kortademigheid en verminderde urineproductie (ovarieel hyperstimulatiesyndroom-OHSS). In ernstige gevallen kan het bloed indikken waardoor doorbloedingproblemen kunnen ontstaan.
   
   Blijkt bij echo controle dat de eierstokken te heftig reageren, dan wordt er geen risico genomen en wordt de behandeling afgebroken. Is de reactie nog acceptabel, maar is er wel een risico voor overstimulatie, dan zal u aparte instructies meekrijgen. Bij het optreden van een van bovengenoemde klachten zal worden geadviseerd om direct contact op te nemen met de IVF-verpleegkundige of de polikliniek IVF/Gynaecologie.
   
   De arts zal een echoscopie maken om de grootte van de eierstokken te bepalen en te zien of daar cysten (met vocht gevulde blaasjes) in zitten. Ook kijkt de arts of er vrij vocht in de buikholte zit. Bovendien wordt bloedonderzoek gedaan. Meestal is afwachten, rust houden en veel drinken voldoende maar een enkele keer is een ziekenhuisopname nodig.
   
   
2. Hoewel de risico's van de punctie gering zijn, wordt een enkele keer een bloeding of hoogst zelden een infectie gezien. Treden deze complicaties op dan zal de behandeling die daarvoor noodzakelijk is worden ingesteld. Zelden worden organen in de buurt van de eierstokken, zoals blaas of darmen, tijdens de punctie beschadigd.
   
   
3. Hoewel er in het laboratorium uiterst voorzichtig te werk gegaan wordt met eicellen, zaadcellen en embryo's, blijft IVF mensenwerk. Zeer zelden worden er toch menselijke fouten gemaakt.
   
   
4. Er bestaat een kans op meerling-zwangerschap. Om de kans op zwangerschap zo groot mogelijk te laten zijn, maar de kans op meerlingzwangerschap te verkleinen wordt een strikt terugplaatsingsbeleid gevoerd. Er worden in België meestal één of 2 embryo’s teruggeplaatst. Ook bij het terugplaatsen van een enkel embryo kan, net als in de natuurlijke situatie, een (eeneiige) tweeling ontstaan. De kans op een tweeling is dan ongeveer 25% en op een drieling 1%, waardoor het risico van complicaties als gevolg van meervoudige zwangerschappen (zoals miskraam, vroegtijdige geboorte of suikerziekte) zoveel mogelijk wordt beperkt.
   
   
5. Ondanks dat een positieve zwangerschapstest hoopvol is voor een geslaagde behandeling, gaat het in ongeveer 25% toch nog mis. Er is een kans van ± 20% op een miskraam en 5% op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Hiervoor zijn soms aanvullende behandelingen noodzakelijk, wat de teleurstelling nog groter kan maken.
   
   
6. Tot op dit moment zijn er geen verhoogde risico's aangetoond ten aanzien van het optreden van aangeboren afwijkingen. De gynaecoloog of IVF-arts zal echter geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de uitkomst van de IVF of ICSI-behandeling. Soms moet u voorafgaand aan een behandeling een overeenstemmingsverklaring tekenen. Als hiervoor een indicatie bestaat, zoals bijvoorbeeld de leeftijd van de vrouw (36 jaar of ouder) of aangeboren afwijkingen in de familie kan prenatale diagnostiek worden verricht.
   
   
7. Tenslotte kan het IVF-proces psychologisch belastend zijn. Patiënten doen er goed aan stappen te ondernemen die stress verminderen, zoals het bewaren van een goede gezondheid, het gebruik van ontspanningstechnieken en het zoeken van steun bij familie of professionele hulpverleners. De meeste IVF centra stellen dan ook een psycholoog ter beschikking om u in deze moeilijke periode te begeleiden.